Kategorija: 2010.

Dijalog kultura 14.03.2010.

Tema: INDUSTRISKO, NAUČNO-TEHNIČKO I TEHNOLOŠKO NASLEĐE

Nauka, tehnika, industrija i nove tehnologije su bitan element evropske, svetske civilizacije, te su znamenja tog nasleđa među najznačajnijim obeležjima naše i svetske kulturne baštine. Opšte je mesto da je industrijska revolucija nastala u osamnaestom veku, kada je ručnu proizvodnju počela da zamenjuje parna mašina. Ubrzo potom ona je našla primenu i kao pogonsko sredstvo. Tako je razvoj mašinstva dobio na ubrzanju ne samo u industriji i rudarstvu nego i na polju komunikacija, posebno u drugoj polovini devetnaestog veka. Rudarstvo i industrija su tada bili međusobno uslovljeni, jer su parne mašine morale biti od čvrstih ruda, od železa, a i da bi se voda zagrevala bio je potreban ugalj… I tako je počela priča o industrijskoj revoluciji krajem osamnaestog i početkom devetnaestog veka. Industrijsko i tehničko-tehnološko nasleđe i komunikacione tehnologije iz tog vremena pa do kraja dvadesetog veka, čiji su simbol postale robotika i interakcije, razvojne uslovljenosti informacionih tehnologija i savremene nauke – jesu predmet pažnje svih aktera očuvanja svetske kulturne baštine. Pojedinačni naučno-tehnički muzeji, koji se u industrijski razvijenim zemljama pojavljuju već između dva svetska rata, početkom sedamdesetih godina dvadesetog veka, na podsticaj UNESCO-a se čak umrežavaju, zbog toga što je sazrela svest o tome da je potrebno industrijsko i naučno-tehnološko nasleđe što je moguće više sačuvati kao spomen na jedno doba razvoja čovečanstva. Tako je veliki broj napuštenih industrijskih objekata širom Evrope uspešno revitalizovan arhitektonskim adaptiacijama i oživljen novim sadržajima i muzeološkim funkcijama. Ujedno, najširu moguću podršku dobili su i dobijaju projekti koji imaju za cilj očuvanje baštine industrijskog nasleđa na mestima gde su zatečeni, gde im beše izvorna namena, kao i popis i okupljanje raznih mašina, starih lokomotiva, automobila, aviona, foto-aparata, radio i TV aparata, kamera, pomagala u domaćinstvu i uređaja u najširoj upotrebi, te sprečavanje njihovog fizičkog propadanja i, konačno, širenje kulture očuvanja i vrednovanja kulturno-istorijskog i edukativnog značaja industrijskog, tehničkog i naučno-tehničkog nasleđa. Gost ovog izadnja Dijaloga kultura Radio Novog Sada je Bogdan Stanić, nosilac izrade elaborata za osnivanje tehničkog muzeja „Teslijanum“ u Novom Sadu, sekretar Narodne tehnike Vojvodine i predsednik Udruđenja pronalazača Novi Sad.

Urednica i autorka: Drenka Dobrosavljević

Muzički urednik: Predrag Jovanović

Spikeri: Mirjana Vojvodić i Goran Kostić

Ton-majstorka: Marica Jung

Dijalog kultura 28.02.2010.

Tema: GEOGRAFIJA, DEMOGRAFIJA I TURIZAM

Povod: Četrnaesta međunarodna konferencija istorijske geografije održana u Japanu i rad kojim je učestvovao PMF Univerziteta u Novom Sadu

„Migracije predstavljaju pokretljivost stanovništva. Kod nas one podrazumevaju svaki oblik pokretljivosti (trajno preseljenje i dnevno kretanje stanovništva), dok se u svetskoj literaturi pod migracijama podrazumeva samo trajna promena mesta stanovanja. Migracije predstavljaju i prostorno-vremenski fenomen – pokazatelj karakterističnih odnosa među ljudima. Prostor Vojvodine, kao i čitav svet, zahvaćen je stalnim kretanjem stanovništva. Ovi pokreti se dešavaju iz više razloga. Jedan od osnovnih razloga je težnja ljudi za socio-ekonomskim preobražajem sopstvenog statusa, kao i promene u načinu življenja. Ljudi najčešće menjaju mesto stalnog boravka iz ekonomskih razloga, međutim, uz razvoj društva česte su i verske, političke i migracije iz nacionalnih pobuda. Dešavaju se prinudno ili dobrovoljno, masovno ili pojedinačno i planski ili stihijski“, između ostalog, navodi se u radu grupe autora sa Novosadskog univerziteta, posvećenom planskoj kolonizaciji Vojvodine u prvoj polovini dvadesetog veka. Taj rad, nedavno predočen u Japanu na Četrnaestoj međunarodnoj konferenciji istorijske geografije, neposredan je povod našem razgovoru s dr Anđelijom Ivkov-Džigurski, pomoćnicom direktora Departmana za geografiju, turizam i hotelijerstvo Novosadskog univerziteta o geografiji u onom opsegu disciplina koje danas ta nauka obuhvata. Ujedno, tragamo za odgovorom na pitanje: u kojim se sve pravcima okreću znatiželjni pogledi savremenog geografa? Dr Anđelija Ivkov-Džigurski, pomoćnica direktora Departmana za geografiju, turizam i hotelijerstvo Novosadskog univerziteta na osnovnim studijama predaje: Geografske osnove etnologije, Inovacije u nastavi geografije i Animacija u turizmu. Na diplomskim akademskim – master studijama drži nastavu iz predmeta: Nastavni objekti i sredstva rada u nastavi geografije i Ekskurzioni i izletnički turizam. Dr Anđelija Ivkov Džigurski autor je preko 100 radova i 8 knjiga.

Urednica i autorka: Drenka Dobrosavljević

Muzički urednik: Predrag Jovanović

Spiker: Goran Kostić

Ton-majstori: Violeta Marković i Marica Jung

Dijalog kultura 14.02.2010.

Tema: BILINGVIZAM I UPOREDNE JEZIČKE ANALIZE

Prefiksacija prideva u slovačkom i srpskom jeziku, Pridevske složenice u slovačkom i srpskom jeziku, Pogled na imeničke složenice kroz prizmu dva jezika, Imenički augmentativi u slovačkom i srpskom jeziku – građenje i semantika, Nazivi za obeležavanje rodbinskih odnosa u slovačkom i srpskom jeziku, Slovačko-srpska spontana kontrastivna analiza na predškolskom uzrastu – samo su neki od radova dr Ane Makišove, docentkinje na Filozofskom fakultetu Novosadskog univerziteta. S dr Anom Makišovom razgovaramo o lingvistici, bilingvizmu i njegovim fenomenima, o uporednim jezičkim analizama srpskog i slovačkog jezika, o obrazovanju na slovačkom jeziku u našoj zemlji i jezičkoj kulturnoj baštini. „Na nastavnoj grupi Slovački jezik i književnost do sada je diplomiralo preko 100 studenata… Oni su sada nastavnici i profesori u višim razredima osnovnih, srednjih, na višim i visokim školama, jezički urednici, rade kao novinari, prevodioci, bibliotekari, kao stručnjaci u pojedinim izdavačkim preduzećima, u institucijama kulture, medijima. … Odsek za slovakistiku na Filozofskom fakultetu u Novom Sadu predstavlja najjači slovakistički centar van Slovačke“, piše, između ostalog dr Ana Makišova u radu „Slovački književni jezik u nastavi kod slovačke populacije u Vojvodini“.

Urednica i autorka: Drenka Dobrosavljević

Muzički urednik: Predrag Jovanović

Spikerka: Jadranka Kovač

Ton-majstori: Marica Jung, Dalibor Vidović i Jerolim Zarifović

Dijalog kultura 31.01.2010.

Tema: VLADAVINA ZAKONA – VREDNOST 21. VEKA ILI MEĐAŠ CIVILIZACIJSKOG PREOKRETA?

O određenju područja političkih nauka, o političkoj kulturi, o protivrečnosti političke volje i pravnog racija, o korenima političkih ideja i institucija kao traganjima za odgovorima na izazove društvenog života; o izazovima i prekretnicama savremene civilizacije, te o značaju vladavine zakona i mudrosti u zakonima i značaju etike u politici kao uslovu daljeg civilizacijskog razvoja i mogućeg civilizacijskog preokreta – u emisiji razgovaramo s politikologom i pravnikom, akademikom Vojislavom Stanovčićem, čija se dela ocenjuju kao najznačajnija i najobuhvatnija u našoj politikologiji u njenoj poluvekovnoj istoriji. U emisiji akademik Stanovičić iznosi i pogled na aktuelne probleme pred kojima se nalaze političke nauke. U vezi s tim, između ostalog, ukazuje na: „Velike probleme imaju političke nauke, a ti problemi dolaze iz političkog života. …. U Političkoj teoriji ja sam to na početak stavio, da su političke ideje i institucije odgovori na izazove života ljudi, izazove društvenog i političkog života. Koji su to danas izazovi? Jedan od velikih izazova je što čovečanstvo ne može da spreči sukobe, nego sukobi stalno izbijaju i ti sukobi odnose veliki broj ljudskih žrtava, a uništavaju ono što predstavlja civilizaciju, uništavaju materijalna dobra, uslove života ljudi i tako dalje. To je jedan od najvećih izazova. Taj izazov ima više uzroka. Prvi uzrok, najčešći i stalno prisutan jeste ljudska priroda. Naime, ljudi koji imaju neku moć hoće da dominiraju nad novim ljudima, novim teritorijama, novim izvorima nekih bogatstava ili ruda ili materijala ili putevima morskim ili nečim drugim. I to je teško videti da će to prestati, da će se to zaustaviti. Ljudi su i agresivni u principu (…) Drugi uzrok su velike neujednačenosti, velike disproporcije između koncentracije bogatstva na jednoj strani a siromaštva na drugoj strani. Tu se radi o jednom malom broju država koje su relativno bogate i velikom broju država gde velika masa, dve trećine ili više stanovništva zemlje živi u vrlo lošim uslovima i u vrlo velikoj sirotinji i siromaštvu. Treći je uzrok … (što) u svetu postoji manje od 200 država a postoji nekoliko hiljada politički relevantnih etničkih grupa od kojih bi većina htela da stvori svoju državu ……“.

Urednica i autorka: Drenka Dobrosavljević

Muzički urednik: Predrag Jovanović

Ton-majstori: Atila Francišković i Marica Jung

Dijalog kultura 17.01.2010.

Tema: BIOFIZIKA

Ključne reči: Biofizika, interdisciplinarna nauka, koja proučava biološke sisteme i pojave koristeći principe fizike, rođena je polovinom prošlog veka, dobila novi zamah 70-tih godina, a danas, krajem prve dekade 21-vog veka nalazi se u samom vrhu piramide koju čini naučni korpus, tragajući za sve dubljim i dubljim saznanjima koja se tiču fenomena života i kognitivnih procesa. O graničnim saznajnim oblastima čije međuzavisnosti su iznedrile biofiziku; o dometima fundamentalnih nauka koje je biofizika, kao prevashodno primenjena nauka, povratno, u svojevrsnom feedback-u, pomerila; o dosadašnjim saznajnim dostignućima biofizike i njihovoj primeni; te o najaktuelnijim pitanjima biofizike i učešću naših naučnika u tim istraživanjima – razgovaramo s biofizičarem, dr Miljkom Satarićem, redovnim profesorom Novosadskog univerziteta, dopisnim članom SANU.

Urednica i autorka: Drenka Dobrosavljević

Muzički urednik: Predrag Jovanović

Spikerka: Mirjana Vojvodić

Ton-majstori: Violeta Marković i Vlada Rakić

Dijalog kultura 03.01.2010.

Tema: TAJNE SVEMIRA – TAMNA MATERIJA

Povod: Predavanje Svimir koji nedostaje: Priča Vere Rubin

„Svemir koji poznajemo čini svega 4% ukupnog svemira. Drugim rečima, sve što vidimo u svemiru čini 4%, od onoga što postoji u njemu i onoga što poznajemo, dakle – sve zvezde, sve čestice i sva materija iz koje smo i mi sazdani. Ostatak čini tamna materija…“, čuli smo nedavno na predavanju Svimir koji nedostaje: Priča Vere Rubin u Kolarčevoj zadužbini u Beogradu. Predavanje je održala astrofizičar dr Tijana Prodanović docent na Departmanu za fiziku Univerziteta u Novom Sadu. „U astrofizici pridodaje se pridev taman za ono o čemu malo ili ni malo ne znamo. Otuda i tamna materija i tamna energija…“. U emisiji dr Tijana Prodanović skreće pažnju na dosadašnja saznanja koja ukazuju na postojanje tamne materije i na aktuelne hipoteze u pogledu toga šta tamana materija zapravo jeste. Ujedno osvetljava biografiju Vere Rubin, astrofizičarke koja je prva bila na tragu tog fenomena. Dr Tijana Prodanović otkriva i tajnu pokretnog planetarijuma koji je jedan od projekata za popularizaciju astronomije među decom posebno u manjim sredinama. Taj i drugi projekti koji su lansirani u upravo protekloj Međunarodnoj godini astronomije imaju i svoje blogove. Naša gošća i emisija Vas pozivaju da ih posetite.

Urednica i autorka: Drenka Dobrosavljević

Muzički urednik: Predrag Jovanović

Ton-majstori: Violeta Marković i Vlada Rakić