Dijalog kultura 09.01.2011.

Tema: NAUKA I TEHNIKA U KRIMINALISTICI

Povod: Istoimena izložba u Galeriji nauke i tehnike SANU

Multidisciplinarnost je obeležje svih naučnih disciplina i oblasti rada savremenog doba. Obično je reč o dva, tri, eventualno četiri polja koja se međusobno saznajno dopunjuju ili su u međusobnoj interakciji. Ali, postoji jedna oblast u kojoj su u primeni saznanja gotovo svih nauka, kao i sva savremena tehnička dostignuća, pa čak i većina grana umetnosti. Ta oblast je kriminalistika.

Naučno-tehnička revolucija 19. veka i diferencijacija naučnih disciplina koja je započela u prethodnom, te eksplozivni razvoj novih naučnih disciplina poslednjih 150 godina, kako u oblasti prirodnih nauka tako i humanističkih, ubrzali su primenu nauke i tehnike u kriminalistici. Međutim, istorija beleži da su ljudi i u antičkom dobu i srednjem veku tragali za što pouzdanijim indikacijama i dokazima. Drevni Egipćani su, na primer, koristili detaljne usmene opise ličnosti, koji će u novije doba postati prvo crtani portreti, a kasnije foto-roboti. Vavilonci su koristili otiske prstiju na glinenim pločicama za identifikaciju autora teksta napisanog klinastim pismom.

Otisci prstiju primenjivali su se i drevnoj kineskoj civilizaciji radi identifikacije i potvrde.

Nadalje, na primer, na tlu današnje Evrope, koncept upoređivanja i identifikacije rukopisa ustanovio je imperator Istočnog rimskog carstva, Justinijan 529. godine naše ere kodeksom koji nosi ime ovog cara našeg porekla – obnovitelj jedinstvenog Rimskog carstva.

Kao preteča modernog detektora laži, literatura beleži metodu koja se primenjivala u Indiji: Osumnjičeni je u mračnoj prostoriji trebalo da povuče magarca za rep, a prethodno bio upozoren da će, ako je kriv, magarac zanjakati. Rep je bio uprljan crnim prahom. Oni čiste savesti, povukli bi magarca za rep, a oni drugi ne. Tragovi crnog praha na rukama ili njihov nedostatak bili su indikacija istinitosti iskaza.

Kako se definiše kriminalistička tehnika kao nauka, ko su utemeljivači savremene kriminalističke tehnike kao nauke, te kako je tekao razvoj forenzičkih nauka, pre svega naučno-tehničkih, jesu pitanja o kojima u Dijalogu kultura Radio Novog Sada govori diplomirani elektroinženjer Ilija Đinović, veštak u Nacionalnom kriminalističko-tehničkom centru MUP-a Srbije, koautor teme „Razvoj kriminalističke tehnike“ izložbe Nauka i tehnika u kriminalistici, postavljene u Galeriji nauke i tehnike Srpske akademije nauka i umetnosti.

Izložba je organizovana kroz sledeće teme: „Svaki kontakt ostavlja trag“, „Razvoj kriminalističke tehnike“, „Kriminalistička fotografija“, „Daktiloskopija – utvrđivanje identiteta lica putem otisaka“, „Kriminalistička balistika“, „Poligraf“, „Razvoj nastave iz sudske medicine“, „Forenzička toksikologija“, „Forenzička hemija“ i „Veštačenje bioloških tragova“.

Urednica i autorka: Drenka Dobrosavljević

Muzički urednik: Predrag Jovanović

Spikeri: Mirjana Vojvodić i Goran Kostić

Ton-majstorka: Marica Jung